ارائه مدل توسعه مهارت‌های زندگی در مدارس بر اساس خودکارآمدی، حل مسئله، تصمیم‌گیری اخلاقی و تاب‌آوری اجتماعی
هدف پژوهش حاضر ارائه مدل توسعه مهارت‌های زندگی در مدارس بر اساس خودکارآمدی، حل مسئله، تصمیم‌گیری اخلاقی و تاب‌آوری اجتماعی از منظر دانش‌آموزان، معلمان، مشاوران و مدیران مدارس شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان دوره متوسطه، معلمان، مشاوران و مدیران مدارس شهر تهران بود. مشارکت‌کنندگان به شیوه نمونه‌گیری هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، ۲۴ نفر شامل ۱۴ دانش‌آموز، ۵ معلم، ۳ مشاور مدرسه و ۲ مدیر در پژوهش مشارکت کردند. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری اولیه، سازمان‌دهی کدها، استخراج مضامین فرعی و شکل‌دهی به مقوله‌های اصلی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد توسعه مهارت‌های زندگی در مدارس بر چهار مقوله اصلی استوار است: عاملیت خودکارآمدانه، سواد حل مسئله در موقعیت‌های واقعی، بلوغ تصمیم‌گیری اخلاقی و تاب‌آوری اجتماعی مدرسه‌محور. مشارکت‌کنندگان تأکید داشتند که مهارت‌های زندگی زمانی در رفتار دانش‌آموزان تثبیت می‌شود که مدرسه از آموزش نظری فاصله بگیرد و فرصت تجربه، گفت‌وگو، تمرین، بازخورد و مشارکت مسئولانه را فراهم کند. همچنین نقش معلم، فضای عاطفی کلاس، مشارکت خانواده و فرهنگ مدرسه به‌عنوان شرایط زمینه‌ای اثرگذار شناسایی شد. مدل پیشنهادی نشان می‌دهد توسعه مهارت‌های زندگی در مدارس فرایندی چندبعدی، تعاملی و زمینه‌مند است که از ترکیب باور به توانمندی فردی، توان تحلیل و حل مسئله، داوری اخلاقی و حمایت اجتماعی شکل می‌گیرد. بر این اساس، مدارس باید مهارت‌های زندگی را نه به‌عنوان برنامه‌ای حاشیه‌ای، بلکه به‌عنوان بخشی از فرهنگ آموزشی، برنامه درسی پنهان و نظام تربیتی روزمره خود سازمان‌دهی کنند.