بررسی اثربخشی برنامه آموزش همدلی بر کاهش قلدری مدرسه‌ای و افزایش پذیرش اجتماعی در میان دانش‌آموزان
هدف پژوهش حاضر تبیین اثربخشی ادراک‌شده برنامه آموزش همدلی در کاهش قلدری مدرسه‌ای و افزایش پذیرش اجتماعی در میان دانش‌آموزان شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح ارزشیابانه انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ دانش‌آموز دوره متوسطه اول شهر تهران بودند که تجربه حضور در برنامه آموزش همدلی را داشتند و به روش نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت. مصاحبه‌ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه تکمیلی برای اطمینان از کفایت داده‌ها انجام شد. داده‌ها با روش تحلیل مضمون و با کمک نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور همتای پژوهشی، ثبت مسیر تحلیل و مقایسه مستمر کدها استفاده شد. تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «رشد دیدگاه‌گیری و فهم هیجانی»، «کاهش رفتارهای آزارگرانه آشکار و پنهان»، «تقویت نقش حمایتی همسالان و تماشاگران»، «افزایش پذیرش اجتماعی و بازسازی روابط کلاسی» و «شرایط تداوم اثر برنامه در مدرسه». مشارکت‌کنندگان گزارش کردند که پس از برنامه، توانایی بیشتری در درک احساسات دیگران، تشخیص پیامدهای روانی تمسخر و طرد، کنترل واکنش‌های تکانشی و حمایت از دانش‌آموزان منزوی پیدا کرده‌اند. همچنین، بخشی از دانش‌آموزان اظهار داشتند که فضای کلاس از رقابت تحقیرآمیز به سمت گفت‌وگوی محترمانه‌تر و پذیرش تفاوت‌ها حرکت کرده است. نتایج نشان داد برنامه آموزش همدلی می‌تواند از طریق افزایش آگاهی هیجانی، کاهش عادی‌سازی قلدری، فعال‌سازی نقش تماشاگران و تقویت هنجارهای حمایتی، به کاهش قلدری مدرسه‌ای و افزایش پذیرش اجتماعی کمک کند. با این حال، پایداری آثار برنامه وابسته به مشارکت معلمان، پیگیری مدرسه، تقویت مهارت‌های ارتباطی و تبدیل همدلی به هنجار پایدار در فرهنگ کلاسی است.